‘Je moet de juiste politieke snaar zien te raken’

‘Heb je vijf minuten?’ Het zijn z’n allereerste woorden, aan het begin van wat een telefonisch gesprek zal zijn. Heel vreemd is het niet. De meeste werkdagen voor Sander Kisteman (senior adviseur public affairs bij Van Oort Public Affairs) lopen snel vol, en er komt altijd wel weer iets onverwacht tussendoor. ‘Dit is een haastklusje. Nou ja, er gebeurt vrijwel elke dag wel iets onvoorspelbaars. Ik bel je zo terug.’ Gewoon even wachten dus. En jawel, na vijf minuten gaat de telefoon.

Het haastklusje blijkt te maken te hebben met felicitatiebrieven die in opdracht van een klant van Van Oort Public Affairs geschreven zijn voor mensen die na de recente landelijke verkiezingen hun zetel in de Tweede Kamer gaan bezetten, al dan niet voor de eerste keer. ‘Het moest snel, maar ging verder goed, hoor,’ zegt hij lachend. ‘En ja, ook dit soort opdrachten hoort erbij. Het is geen direct politiek werk, maar het is wel onderdeel van het politieke spel.’ En dat laatste, het politieke spel, is wat Sander Kisteman nog altijd ‘heel interessant’ vindt.

Hij werkt inmiddels ruim zes jaar voor Van Oort Public Affairs, de organisatie die zijn allereerste werkgever werd. Hoezeer ook onbedoeld, laat Sander een tamelijk recht studie- en loopbaanpad zien. Hij studeerde Bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. De faculteit was in Den Haag. Toen hij in september 2020 aan zijn master begon, koos hij voor de specialisatie ‘management van de publieke sector’, voor public affairs met andere woorden. ‘Ik was erachter gekomen dat juist dat me heel erg boeide. Maar dat het zich dat ook kon vertalen in een baan, daar was ik toen eigenlijk veel minder mee bezig.’

Betaalde hobby
Hij volgde zijn colleges onder meer bij Bert Fraussen, universitair hoofddocent in Leiden en verbonden aan de Faculty of Governance and Global Affairs. Sander werkte aan zijn scriptie, Bert Fraussen was met directeur Marielle van Oort bezig met het opzetten van wat de eerste van de jaarlijkse Nacht van de Lobbyist zou worden. ‘Wil je niet naast je scriptie nog iets anders doen?’ was de vraag van Fraussen. Dat wilde hij met plezier. En zo kwam Sander nog als student binnen bij de organisatie waar hij in eigen woorden is ‘blijven hangen’.

Veel belangrijker is dat hij vindt het met zijn werk buitengemeen getroffen te hebben. ‘Nog altijd heb ik weleens het gevoel dat ik bezig ben met mijn hobby, terwijl ik daarvoor ook betaald krijg.’ Die hobby is eigenlijk tweeledig. Op de eerste plaats het vak public affairs, waarin de bestuurskundige Sander Kisteman zijn interesses in uiteenlopende velden als sociologie, criminologie en geschiedenis ziet samenkomen. En op de tweede plaats zijn onuitputtelijke belangstelling in het politieke spel en alles wat daarbij komt kijken, zoals de kunst van het debatteren en het overtuigen. ‘Daarmee als adviseur bezig te kunnen zijn, binnen het teamverband met anderen die al net zulke politieke junkies zijn als ik, is het allerleukste aan dit werk.’

Sander werkt met een grote groep klanten, waaronder Alzheimer Nederland, Climate for Life, het Diabetes Fonds, Schoonmakend Nederland en Slachtofferhulp Nederland. Gevraagd naar de rode draad tussen al die organisaties zegt hij dat die er voor hem niet hoeft te zijn. ‘Juist de verschillen tussen de diverse clubs maken het voor mij interessant. Een andere inhoud van het werk dat een organisatie doet, brengt ook met zich mee dat het advies en de belangenbehartiging voor die organisatie een andere aanpak vereist. Dat maakt het zo boeiend.’

Onzeker lobby-traject
In de afgelopen zes jaar is het politieke klimaat in Nederland soms fors veranderd. En daarmee ook het werk van een adviseur public affairs. ‘Het spreekt niet meer vanzelf dat partijen zullen proberen elkaar in het politieke midden te vinden.’ Daarbij komt dat er steeds nieuwe partijen bijkomen, zoals FvD, BBB en NSC, waarvan sommige even spectaculair opkomen als weer verdwijnen.

De afgelopen twee jaar is bovendien voor het eerst sprake geweest van een kabinet met een deels radicaal-rechtse signatuur. ‘Tel daar ook nog eens langdurige formatieperiodes bij op,’ zegt Sander, ‘en je begrijpt dat het lobby-traject allerlei onzekerheden kent, dat je soms in de wachtstand komt, langer op je handen moet gaan zitten dan je zou willen, en dat je niet alleen tijd en energie moet steken in de inhoud, maar ook in het inschatten van de nieuwe politieke verhoudingen. Je moet de juiste politieke snaar zien te raken.’

Van welke politieke constellatie ook sprake is, het blijft altijd weer spannend om te zien of het werk dat Sander Kisteman doet, ‘vanuit een schil om de politiek heen’, bij de diverse politieke actoren in Den Haag het beoogde effect heeft. Dat geldt zeker ook in deze tijd kort na de verkiezingen, waarin veel organisaties hopen dat hun belangen terug te vinden zijn in het regeerakkoord waaraan de komende maanden gewerkt zal worden. ‘Maar daaraan is natuurlijk ook veel werk voorafgegaan,’ weet Sander. ‘Met Alzheimer Nederland bijvoorbeeld zijn we op tijd begonnen in te haken op de partijprogramma’s die werden geschreven. Dat is heel aardig gelukt, durf ik wel te zeggen. Nu zien hoe dat gaat doorwerken in het nieuwe regeerakkoord.’

In zijn professionele leven heeft Sander dus nog maar één werkgever gekend. Hij zegt momenteel ook niet bezig te zijn met het plannen van het vervolg van zijn carrière. ‘Daarvoor vind ik het werk dat ik nu doe gewoon veel te leuk.’ Wel kan hij zich voorstellen op een gegeven moment wat dichter, wat directer bij de politiek zelf betrokken te raken, – wat dus iets anders is dan zelf als politicus actief te worden. Wie weet, op termijn, iets dat nog directer raakt aan het politieke werk. Maar hij heeft niets in de planning. ‘Bij Van Oort Public Affairs kan ik prima uit de voeten,’ zegt Sander. ‘En vergeet niet, – ik vind dat heel belangrijk om te vermelden: het is boeiend, maar ook heel gezellig om hier te werken.’